लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक समावेश गर्न नागरिकता ऐनमा प्रस्ताव

संघीय संसदको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिलाई क्वयेर अधिकार समूह (Queer Rights Collective) ले ८/७/२०१९ मा ललितपुर DPO 44700 हुलाकबाट पत्र नम्बर RD760522357NP द्वारा यो प्रावधानको प्रस्ताव गरेका पठाएका थिए ।

(….) लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक व्यक्तिहरूको नागरिकता प्राप्ती सम्बन्धी

(क) नेपाल सरकारले महिला र पुरुष बाहेक लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक उल्लेख गरी नागरिकता प्रदान गर्नेछ ।

(ख) दफा (क) बमोजिम यस ऐन लागु हुन अघिको प्रचलनमा “अन्य” लिङ्ग व महिला र पुरुष छोडी अर्को लिङ्गको महललाई “लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक” शब्दले प्रतिस्थापन गरेको छ ।

(ग) लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यकको उप-सूचीमा १) अन्तर्लिङ्गी पुरुष (Intersex man), २) अन्तर्लिङ्गी महिला (Intersex women), ३) अन्तर्लिङ्गी गैर-द्वयसांखिक (Intersex non-binary), ४) तेस्रोलिङ्गी Third gender, ५) पारलिङ्गी महिला Transgender woman, ६) पारलिङ्गी पुरुष Transgender man, ७) विषुपहिरणी Transvestites, ८) विषुलिङ्गी Transsexual, ९) अलिङ्गी Agender, १०) दुईलिङ्गी Bigender, ११) मिश्रितलिङ्गी Androgyne, १२) द्रवलिङ्गी Gender fluid, १३) गैरानुरूपलिङ्गी Gender non conforming, १४) लैङ्गिक क्वयेर Gender queer ; शब्दवाली सूचिकृत गरिएको छ ।

(घ) नागरिकता प्राप्त नगरेका लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक व्यक्तिहरूले अनुसूची (१) बमोजिमको निवेदन जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा प्रस्तुत गरी जिल्ला प्रशासन कार्यालयले अनुसूची (३) बमोजिमको सिफारिस दिएर नीजले आफ्नो जैविक लिङ्ग अनुसार प्राप्त गरेको जन्म दर्ता वा यस अघिको कुनै पनि कागजातहरूमा निवेदन बमोजिम परिवर्तनका लागि माग गरिएको नाम र लिङ्गमा सच्याई सोही अनुसार नागरिकता प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न सक्दछ ।

(ङ) जैविक लिङ्ग अनुसार नागरिकता प्राप्त गरिसकेका व्यक्तिहरूले लैङ्गिक पहिचान खुलाएर नागरिकता संसोधन गर्न चाहेमा अनुसूची (२) बमोजिमको निवेदन जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा प्रस्तुत गरी जिल्ला प्रशासन कार्यालयले अनुसूची (४) बमोजिमको सिफारिस दिएर नीजले आफ्नो जैविक लिङ्ग अनुसार प्राप्त गरेको नागरिकता, जन्म दर्ता वा यस अघिको कुनै पनि कागजातहरूमा निवेदन बमोजिम परिवर्तनका लागि माग गरिएको नाम र लिङ्गमा सच्याई सोही अनुसार नागरिकता प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न सक्दछ ।

(च) दफा (घ) बमोजिम कुनै व्यक्तिले आफ्नो जैविक लिङ्गको आधारमा पुरुष, महिला वा अस्पष्ट यौनाङ्ग भनी प्राप्त गरेको जन्म दर्ता रहेको र आफ्नो लैङ्गिक पहिचान बमोजिम ‘लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक’ अन्तर्गतको सूचिकरणमा नागरिकता प्राप्त गर्न चाहेको खण्डमा नीजले अनुसूची (१) बमोजिमको निवेदनमा गरिएको स्वदाबीलाई नै आधार मानिनेछ ।

(छ) दफा (ङ) बमोजिम कुनै व्यक्तिले आफ्नो जैविक लिङ्गको आधारमा पुरुष वा महिला भनी प्राप्त गरेको नागरिकता रहेको र आफ्नो लैङ्गिक पहिचान बमोजिम ‘लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक’ अन्तर्गतको सूचिकरणमा संसोधित नागरिकता प्राप्त गर्न चाहेको खण्डमा नीजले अनुसूची (२) बमोजिमको निवेदनमा गरिएको स्वदाबीलाई नै आधार मानिनेछ ।

(ज) दफा (घ) र (ङ) मा जेसुकै लेखिएको भएतापनि, कुनै व्यक्तिले महिलाबाट पुरुष वा पुरुषबाट महिला भनी नाम तथा लिङ्ग सच्याउन चाहेमा नीजले यौनाङ्ग परिवर्तन शल्यक्रिया गरेको प्रमाणपत्र पनि बुझाउनुपर्नेछ ।

(झ) दफा (घ) र (ङ) बमोजिम अनुसूची (१) तथा (२) अनुसार पेश गरिएको निवेदनमा नीजले उल्लेख गरे अनुसार र सोही आधारमा अनुसूची (३) तथा (४) अनुसार प्राप्त जिल्ला प्रशासनको सिफारिसलाई आधार मानी नीजलाई महिलाबोधक शब्दवाली, पुरुषबोधक शब्दवाली वा लैङ्गिक तटस्थ शब्दवालीबाट सम्बोधन गरिनुपर्दछ ।

स्पष्टिकरण : महिलाबोधक शब्दवाली भन्नाले भाषागत रूपमा महिला जनाउन प्रयोग गरिने शब्द, जस्तै : सुश्री, आमा, छोरी, इत्यादी ; पुरुषबोधक शब्दवाली भन्नाले भाषागत रूपमा पुरुष जनाउन प्रयोग गरिने शब्द, जस्तै : श्रीमान्, बुबा, छोरा, इत्यादी ; लैङ्गिक तटस्थ शब्दवाली भन्नाले भाषागत रूपमा जुनसुकै लिङ्गलाई जनाउन प्रयोग गरिने शब्द, जस्तै : श्री, अभिभावक, सन्तान

अनुसूची (१)

नागरिकता प्राप्त नगरेका व्यक्तिले लैङ्गिक पहिचान अनुसारको नागरिकता प्राप्त गर्न जिल्ला प्रशासन समितिलाई दिने निवेदन

मिति : …………………
जन्मदर्ता प्रमाणपत्र नम्बर : …………………….

म (व्यक्तिको नाम) ………………………….. लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक अन्तर्गतको (लैङ्गिक पहिचान) ………………………………. भएको हुनाले आफ्नो कानुनी कागजातहरूमा जैविक लिङ्गको आधारले नाम (आफ्नो कानुनी कागजातको नाम) ………………………….. उल्लेख भएको हुँदा अब म आफ्नो पहिचान खुलाएर (लैङ्गिक पहिचान अनुरूप रोजिएको नाम) ………………………… मा परिवर्तन गर्न चाहन्छु । मलाई महिला जनाउने शब्द / पुरुष जनाउने शब्द / लैङ्गिक तटस्थ शब्द ले सम्बोधन गरिदिनुहोला ।

अनुसूची (२)

नागरिकता प्राप्त गरिसकेका व्यक्तिले लैङ्गिक पहिचान अनुसार संसोधित नागरिकता प्राप्त गर्न जिल्ला प्रशासन समितिलाई दिने निवेदन

मिति : …………………
नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्र नम्बर : …………………….

म (व्यक्तिको नाम) ………………………….. लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक अन्तर्गतको (लैङ्गिक पहिचान) ………………………………. भएको हुनाले आफ्नो कानुनी कागजातहरूमा जैविक लिङ्गको आधारले नाम (आफ्नो कानुनी कागजातको नाम) ………………………….. उल्लेख भएको हुँदा अब म आफ्नो पहिचान खुलाएर (लैङ्गिक पहिचान अनुरूप रोजिएको नाम) ………………………… मा परिवर्तन गर्न चाहन्छु । मलाई महिला जनाउने शब्द / पुरुष जनाउने शब्द / लैङ्गिक तटस्थ शब्द ले सम्बोधन गरिदिनुहोला ।

अनुसूची (३)

जिल्ला प्रशासन कार्यालयको सिफारिस

जन्म दर्ता प्रमाणपत्र नम्बर ……………………… का नाम (प्रमाणपत्रको नाम) …………………………… र लिङ्ग (प्रमाणपत्रको लिङ्ग) …………………………. भएको र नीजले मिति (निवेदन प्राप्त मिति) …………………………… मा जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई आफू (निवेदकले खुलाएको लैङ्गिक पहिचान) ………………………………………. रहेको र सोही लैङ्गिक पहिचान अनुरूप आफ्नो नाम (निवेदकले चाहेको परिवर्तित नाम) ………………………………. राख्न चाहेको निवेदन प्राप्त भएको हुँदा नीजको जुनसुकै कागजातमा नाम तथा लिङ्ग सच्याउन प्रमाणिकरण गर्दछ । निवेदन अनुसार नीजलाई …………………………………………. ( महिला जनाउने शब्द / पुरुष जनाउने शब्द / लैङ्गिक तटस्थ शब्द ) ले सम्बोधन गर्न भनेका छन् ।

अनुसूची (४)

जिल्ला प्रशासन कार्यालयको सिफारिस

नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्र नम्बर ……………………… का नाम (प्रमाणपत्रको नाम) …………………………… र लिङ्ग (प्रमाणपत्रको लिङ्ग) …………………………. भएको र नीजले मिति (निवेदन प्राप्त मिति) …………………………… मा जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई आफू (निवेदकले खुलाएको लैङ्गिक पहिचान) ………………………………………. रहेको र सोही लैङ्गिक पहिचान अनुरूप आफ्नो नाम (निवेदकले चाहेको परिवर्तित नाम) ………………………………. राख्न चाहेको निवेदन प्राप्त भएको हुँदा नीजको जुनसुकै कागजातमा नाम तथा लिङ्ग सच्याउन प्रमाणिकरण गर्दछ । निवेदन अनुसार नीजलाई …………………………………………. ( महिला जनाउने शब्द / पुरुष जनाउने शब्द / लैङ्गिक तटस्थ शब्द ) ले सम्बोधन गर्न भनेका छन् ।

उक्त पत्रमा पठाइएको सम्पूर्ण कागजातहरू यता हेर्न सक्नुहुनेछ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s